Czym jest sutasz? Technika haftu, która zamienia sznurek w biżuterię

Może widziałaś kolczyki, które wyglądały jak maleńkie dzieła sztuki — lekkie, kolorowe, z pięknymi krzywiznami i połyskującymi kamieniami? Jest duża szansa, że to właśnie był sutasz. Poznaj technikę, która od XV wieku zachwyca miłośników piękna na całym świecie.

Skąd się wziął sutasz?

Historia sutaszu zaczyna się we Francji XV wieku, gdzie ozdobny sznurek — pleciony w charakterystyczny jodełkowy wzór — zdobił szaty arystokracji. Początkowo służył jako lamówka i ozdoba garderoby, a z czasem stał się nieodłącznym elementem europejskiej mody wyższych sfer. W XVII wieku sutasz dołączył do rodziny wykwintnych pasmanterii, obok wstążek i koronek, które definiowały styl epoki.

Prawdziwy rozkwit sutaszu nadszedł w XIX wieku. Napoleon wprowadził go na mundury wojskowe, a moda wiktoriańska zaadaptowała te ozdobne sznurki do bogato zdobionych kreacji cywilnych. Sutasz znalazł swoje miejsce również w kulturach pozaeuropejskich — zdobił marokańskie kaftany, rosyjskie tuniki i meksykańskie stroje mariachi. Rewolucja przemysłowa uczyniła go bardziej dostępnym, ale to ręczne rzemiosło pozostało tym, co nadaje mu prawdziwą wartość.

Współcześnie technika sutasz przeżywa renesans — tym razem nie jako ozdoba ubrań, lecz jako samodzielna forma tworzenia biżuterii.

Na czym polega technika sutasz?

Sutasz to technika haftu, w której cienkie, płaskie sznurki o jodełkowym splocie są układane warstwami wokół centralnych elementów — kaboszonów, kryształów, pereł czy kamieni ozdobnych — i precyzyjnie zszywane ręcznie, ścieg po ściegu.

Każdy sznurek sutaszowy ma charakterystyczny rowek biegnący pośrodku. To właśnie przez ten rowek przechodzi igła, łącząc kolejne warstwy sznurków w harmonijną kompozycję. Brzmi prosto? W praktyce to praca wymagająca ogromnej precyzji, cierpliwości i artystycznego wyczucia.

Proces tworzenia biżuterii sutasz wygląda mniej więcej tak:

Na początku artystka przygotowuje stabilną bazę dla kaboszonów lub innych głównych elementów biżuterii  — najczęściej z filcu lub specjalnej włókniny. Następnie dobiera sznurki sutasz w odpowiednich kolorach i zaczyna układać je wokół centralnego elementu, na przykład kaboszonu. Każdy sznurek jest ręcznie przyszywany drobnymi, niewidocznymi ściegami. Warstwa po warstwie, łuk po łuku, powstaje trójwymiarowa kompozycja. Między sznurki wszywane są koraliki, kamienie, kryształki czy perły, które dodają blasku i głębi. Na koniec tył biżuterii jest starannie wykańczany — zabezpieczany dodatkową warstwą materiału, a krawędzie obszywane tak, aby całość wyglądała perfekcyjnie z każdej strony.

Jeden wyrób — nawet niewielki wisiorek czy para kolczyków — to często kilkanaście godzin skupionej pracy.

Dlaczego sutasz jest wyjątkowy?

Jest kilka cech, które wyróżniają biżuterię sutasz na tle innych technik jubilerskich.

Lekkość. To chyba największe zaskoczenie dla osób, które pierwszy raz biorą do ręki sutaszowe kolczyki. Mimo że wyglądają bogato i efektownie, są niezwykle lekkie. Można je nosić cały dzień — nawet duże, rozbudowane modele — bez uczucia dyskomfortu. To zasługa materiałów: sznurek, nici, koraliki i kamienie są zdecydowanie lżejsze niż metal.

Niepowtarzalność. Każdy element biżuterii sutasz jest tworzony ręcznie, co oznacza, że nawet dwa pozornie identyczne kolczyki będą się subtelnie różnić. To nie jest wada — to ich charakter. Kupując biżuterię sutasz, otrzymujesz wyrób, który istnieje w jednym jedynym egzemplarzu.

Trójwymiarowość. Dzięki układaniu sznurków warstwami biżuteria sutasz zyskuje piękną głębię i fakturę. To nie jest płaski ornament — to rzeźba w miniaturze, w której światło gra na wypukłościach i zagłębieniach, wydobywając blask kamieni i kryształów.

Nieskończone możliwości kolorystyczne. Sznurki sutaszowe dostępne są w setkach odcieni. W połączeniu z różnorodnością kamieni, kaboszonów i koralików daje to artystce niemal nieograniczoną paletę barw. Stąd biżuteria sutasz może być zarówno stonowana i klasyczna, jak i odważna, pełna kolorystycznych kontrastów.

Z czego składa się biżuteria sutasz?

Materiały wykorzystywane w technice sutasz to połączenie szlachetnych tradycji z nowoczesnym rzemiosłem:

Sznurki sutasz — cienkie, płaskie „tasiemki” o szerokości około 3 mm, plecione w jodełkowy wzór. Historycznie wykonywane z jedwabiu, dziś najczęściej z wiskozy lub mieszanek syntetycznych, które zachowują jedwabisty połysk i przyjemność w dotyku.

Kaboszony i kamienie — polerowane, nieoszlifowane kamienie o gładkiej, wypukłej powierzchni, które stanowią serce kompozycji. Mogą to być kamienie naturalne, szkło czy kryształy.

Koraliki i kryształki — w różnych kształtach, różnej wielkości, od tych drobniutkich po większe szklane czy też naturalne perły, dodają biżuterii blasku i wyrafinowania.

Nici — mocne, cienkie nici w kolorze dopasowanym do sznurków bądź nylonowe przypominające włos, które łączą wszystkie elementy. Ich jakość ma bezpośredni wpływ na trwałość wyrobu.

Elementy wykończeniowe — zapięcia, bigle, łańcuszki, skóry eko i naturalne — starannie dobierane, aby harmonizowały z całą kompozycją.

Jak dbać o biżuterię sutasz?

Biżuteria sutasz to wyrób tekstylny, dlatego wymaga nieco innej pielęgnacji niż klasyczna biżuteria metalowa. Kilka zasad, dzięki którym będzie cieszyć przez lata:

Przechowuj ją w suchym miejscu, najlepiej w osobnym pudełeczku lub woreczku — to chroni przed otarciami i kurzem. Unikaj kontaktu z wodą — wilgoć może spowodować odkształcenie sznurków i rozciągnięcie ściegów. Perfumy, kremy i lakiery do włosów nakładaj przed założeniem biżuterii, nie po. Jeśli biżuteria się zakurzy, wystarczy delikatnie ją przetrzeć miękką, suchą ściereczką.

Przy odpowiedniej pielęgnacji biżuteria sutasz zachowuje swój blask i formę przez wiele lat.

→ Więcej o pielęgnacji przeczytasz w naszym poradniku: Jak dbać o biżuterię sutasz i haftowaną

Sutasz w pracowni Fragaria

Tworzymy biżuterię ręcznie — od pierwszego ściegu po ostatni detal. Ale nie chodzi nam tylko o technikę. Chodzi o to, żeby każdy wyrób niósł w sobie coś więcej niż formę — żeby niósł intencję.

Nie gonimy za trendami. Projektujemy z myślą o konkretnych osobach — takich, które wiedzą, czego szukają, i które w biżuterii cenią nie tylko wygląd, ale i historię, która za nią stoi. Każda nasza praca powstaje na styku precyzji i intuicji — i to właśnie sprawia, że żadne dwa egzemplarze nie są identyczne.

Wierzymy, że biżuteria nie powinna się narzucać — powinna towarzyszyć. Dopełniać, nie dominować. Być z Tobą, nie zamiast Ciebie.

Jedyna, tak jak Ty.

→ Kolczyki sutasz → Haftowane broszki → Wisiorki i naszyjniki → Zamów projekt indywidualny → Jak powstaje biżuteria sutasz? Od projektu do ostatniego ściegu

Zapraszamy na nasze profile społecznościowe: Instagram, Facebook i Pinterest.